Fortunata Obrąpalska

(ur. 1909 roku na Wołyniu – zm. 2004 w Poznaniu)

Fotograf, wybitna przedstawicielka polskiej awangardy fotograficznej.

W latach 30.  studiowała chemię i biologię na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. W tym czasie, pod wpływem męża Zygmunta (działacza ZPAF) oraz zaprzyjaźnionego Jana Bułhaka zainteresowała się fotografią. Zasadniczy wpływ na styl jej wczesnych prac (powstałych na Litwie, a także w drugiej połowie lat 40. w Poznaniu) miała twórczość Jana Bułhaka. Charakteryzuje je, tak typowa w tym czasie, konwencja piktorialna. Po drugiej wojnie światowej tworzy nowatorskie prace, które pozwalają zaliczyć ja do grupy najwybitniejszych przedstawicieli polskiej awangardy fotograficznej. Od 1945 roku była członkiem Stowarzyszenia Miłośników Fotografii, a od 1947 r. – ZPAF. Należała do poznańskiej grupy 4F+R, w szeregach której znajdowali się m.in. Alfred Lenica, Ildefons Houwalt, Feliks M. Nowowiejski.

Dla jej eksperymentów ujawniających kreacyjne możliwości fotografii, datowanych na drugą połowę lat 40. XX w., można znaleźć na terenie Polski jedynie jeszcze analogię w twórczości Zbigniewa Dłubaka. Najbardziej interesujące cykle o abstrakcyjno-surrealistycznym wyrazie to: „Dyfuzja w cieczy”, „Przekleństwo”, „Cisza”, „Tancerka II” oraz „Studium I”, „Studium II” i „Studium III”. Badanie fotografii strukturalnej, którym poświęciła się artystka ok. połowy lat 50., było kolejnym etapem rozwoju tych rozważań. W swoich nowatorskich kompozycjach, często posługiwała się specjalnymi technikami, jak pseudosolaryzacja, wtórnik.

Ostatni okres dość krótkiej działalności fotograficznej Obrąpalskiej zdominowała fotografia przyrodnicza, niepozbawiona jednak waloru artystycznego, wykonywana od pocz. lat 50. na zamówienie Akademii Rolniczej w Poznaniu.

Była współorganizatorką międzynarodowej wystawy „Krok w nowoczesność” (1957) – pierwszej po okresie socrealizmu. Jej prace nowoczesne z końca lat 40. pokazywane były na najważniejszych prezentacjach fotografii polskiej, m.in.: Fotografia polska 1839-1979, ICP, Nowy Jork; Polska współczesna fotografia artystyczna, „Zachęta”, Warszawa 1985; Fotografia polska 1912-1948, Galeria Księży Młyn, Muzeum Sztuki, Łódź 1994, I Wystawa Sztuki Nowoczesnej – 50 lat później, Starmach Gallery, Kraków. W 1999 roku w Galerii Miejskiej „Arsenał” odbyła się największa prezentacja jej dorobku. Jej prace znajdują się w zbiorach: Muzeum Historii Fotografii w Krakowie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowego we Wrocławiu i Muzeum Narodowego w Poznaniu.

Ten wpis został opublikowany w kategorii słownik biograficzny fotografów i oznaczony tagami . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Możliwość komentowania jest wyłączona.